Rozwój Berlina za panowania Fryderyka Wilhelma (1640-1688) II

[1]  [2]  [3]  powrót do spisu

     Niebagatelne znaczenie dla rozwoju miasta było zlecenie budowy kanału łączącego Odrę ze Szprewą, który powstał w latach 1662-1668. Powstałe drogi wodne z Wrocławia do Hamburga i ze Szczecina do Magdeburga, przyczyniły się do rozwoju handlu i uczyniły Berlin jednym z ważniejszych portów śródlądowych.

      Jednakże do niebywałego w swoim tempie rozwoju zarówno książęcej rezydencji jak i całej Brandenburgii przyczynili się emigranci i uchodźcy, którzy osiedlali się w Berlinie, Cölln i nowo powstałych miastach na zaproszenie samego elektora. Wykorzystując prześladowania na tle religijnym w innych krajach Fryderyk Wilhelm zachęcał do przybycia nad Szprewę. Jego działania w tym względzie wyznaczał głównie rachunek ekonomiczny - z ubogiej i niewykształconej ludności słabo zamieszkanej Brandeburgii nie sposób było ściągnąć odpowiedniej sumy z podatków, na pokrycie stale rosnących kosztów rozbudowy armii i garnizonów. Potrzeba też było pewnego potencjału wiedzy i kapitału by chociaż w małym stopniu dorównać w rozwoju innym miastom Rzeszy.
     Wspomniani już Holendrzy przywieźli ze sobą wiedzę o uprawie ziemi, osuszaniu bagien, ogrodnictwie, budowie mostów i kanałów. Poza Friedrischswerder zamieszkali oni również w Oranienburgu, Moabit i Zehlendorfie, gdzie uprawiane przez nich warzywa i owoce wzbudzały początkowo nieufność rdzennych mieszkańców. Liczne nieużytki i bagna zamieniali w kwitnące ogrody i parki, tak, że wkrótce Berlin stał się miastem, gdzie można było najtaniej nabyć wszelkie dary ziemi i to najlepsze w całej Rzeszy. Wybrzeże Friedrichswerder przypominało ze swoimi wspaniałymi budynkami obraz miasta holenderskiego, a wygląd miasta znacznie zyskał, dzięki wszechobecnej zadbanej zieleni. Holendrom Brandeburgia zawdzięcza pierwszą fabrykę fajansu, założoną w 1678 roku w Poczdamie, którą niedługo potem przeniesiono do Berlina.

     W 1685 roku Fryderyk Wilhelm wydał tzw. Edykt Poczdamski, który zapraszał na brandenbursko-pruską ziemię uchodźców z Francji (hugenotów), pragnących schronić się przed prześladowaniami na tle religijnym we własnym kraju. Dominowali wśród nich wysoko wykwalifikowani rzemieślnicy, kupcy i przedsiębiorcy. Szacuje się, że ich liczba do 1688 roku wynosiła 8-10 tys. Ich wiedza, kapitał i doświadczenie zaowocowało już wkrótce powstaniem przeróżnych manufaktur, sklepów i punktów usługowych. Dochodziło nawet do takich sytuacji, że proponując wspaniałe warunki pobytu, ściągano z Europy przedsiębiorców, którzy budowali i urządzali manufaktury dla wielu setek wykwalifikowanych robotników z Francji, którzy nie mieli gdzie pracować. Tak też powstała przykładowo fabryka jedwabiu, manufaktura gobelinów, plantacja morwy i hodowla jedwabników, fabryka taśm złotych i srebrnych, olejarnia, fabryka papieru oraz liczne wytwórnie świec, garbarnie. Francuzi ożywili znacznie handel i produkcję, zwłaszcza towarów luksusowych. Po śmierci Wielkiego Elektora powstawały dalsze: fabryka mydła, koronek, kapeluszy, rękawiczek, tapet itp. Uruchomiona w 1674 roku stalowania służyła za podstawę założonej w 1685 roku fabryki broni.

     Poza manufakturami nie można zapominać o nowościach na rynku gastronomicznym Berlina. Odtąd mieszkańcy mogli spożywać francuskie pieczywo, w tym nieznane bagietki i croisannty, chodzić do cukierni, czy włoskich lub francuskich restauracji. Panie dzięki sklepom a także pracowniom mody, mogły nabywać koronki, przeróżne dodatki do garderoby czy perfumy - wiele z tego asortymentu było wcześniej tutaj niedostępne.

[1]  [2]  [3]  powrót do spisu